img 1496Odebranie nagrody Defender na targach MSPO w Kielcach. W pierwszym rzędzie: w środku Dyrektor ITWL – prof. nadzw. dr hab. inż. Ryszard Szczepanik, po lewej Zastępca ds. naukowych – dr hab. inż. Andrzej Żyluk, prof. ITWL, po prawej Zastępca ds. rozwoju i wdrożeń – dr inż. Jarosław Sulkowski. W drugim rzędzie nagrodzony zespół. Historia Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych sięga roku 1918, ale to 17 czerwca 1953 roku powołany został do życia Instytut Naukowo-Badawczy Wojsk Lotniczych, który w późniejszych latach zmienił nazwę na funkcjonującą do dziś. Najlepsi specjaliści oraz najnowocześniejszy sprzęt wnoszą nieoceniony wkład w poprawę bezpieczeństwa i operacyjności polskiego lotnictwa wojskowego. 

Początki dziejów sięgają pierwszych lat istnienia odrodzonej po latach niewoli II Rzeczypospolitej. 28 listopada 1918 roku powołano Sekcję Żeglugi Napowietrznej podporządkowaną Ministerstwu Spraw Wojskowych, w której ramach miesiąc później utworzono zaczątek placówki badawczo-technicznej – Dział Naukowo-Techniczny, przemianowany wkrótce na Wydział z siedzibą na Zamku Królewskim w Warszawie. Głównym zadaniem była przede wszystkim konserwacja sprzętu lotniczego pozostawionego przez zaborców i opracowanie opisów oraz instrukcji obsługi. Na mocy rozkazu organizacyjnego Oddziału I Sztabu Generalnego 11 listopada 1921 roku Wydział Naukowo-Techniczny został przekształcony w Wojskową Centralę Badań Lotniczych, która miała badać sprzęt lotniczy, odbierać samoloty z wytwórni oraz sprawować nadzór techniczny nad produkcją. Konieczna stała się rozbudowa części laboratoryjnej. 

logoDokonujący się w lotnictwie postęp techniczny sprawił, że dotychczasowe struktury organizacyjne okazały się niewystarczające, stąd z dniem 1 sierpnia 1926 roku WCBL została przekształcona w Instytut Badań Technicznych Lotnictwa. Zakres wykonywanych zadań rozszerzono, kładąc szczególny nacisk na rozbudowę urządzeń stacji płatowcowej i silnikowej. Drugim bardzo ważnym zadaniem był udział w opracowywaniu programu rozwoju techniki lotniczej i przemysłu lotniczego w Polsce. Doświadczenia z lat 1920-1926 pokazały, że samodzielny krajowy przemysł lotniczy wykorzystujący własne konstrukcje i duże nowoczesne wytwórnie państwowe pozwoli liczyć na własne mobilne lotnictwo wojskowe.

W Biurze Konstrukcyjnym WCBL w 1925 roku opracowano projekt pierwszego polskiego samolotu wojskowego WZ-X, który zbudowano w Centralnych Warsztatach Lotniczych.

Dokładnie dziesięć lat od czasu powołania IBTL, zarządzeniem Departamentu Dowodzenia Ogólnego Ministerstwa Spraw Wojskowych zostaje przemianowany w Instytut Techniczny Lotnictwa. Nowa nazwa to również nowa struktura organizacyjna. Jednym z najważniejszych zadań było badanie pierwowzorów sprzętu lotniczego. Wymagało to opracowywania przepisów budowy samolotów, tworzenia – zgodnie z wytycznymi Dowództwa Lotnictwa – warunków technicznych na samoloty i silniki przy współpracy z przemysłem lotniczym, opiniowania projektów i obliczeń, kontroli prób statycznych, wreszcie prób prototypów, w tym prób zdatności i użytkowych wraz z próbami wyposażenia i uzbrojenia zamontowanego na samolotach. Najbardziej wymierne wyniki pracy Instytutu to próby w locie.

Wybuch wojny spowodował przerwanie działalności na kilka lat. Wskutek bombardowań Okęcia wielu ludzi zginęło, były też straty w aparaturze i sprzęcie. W okresie okupacji Niemcy wywieźli lub zniszczyli pozostałe urządzenia.

W latach 1943-1945 Wydział Techniczny Dowództwa Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii opracował plany odbudowy lotnictwa, przemysłu lotniczego i Instytutu Technicznego Lotnictwa.

dscn1927Okres konspiracyjnego przygotowywania sprawił, że po wojnie Instytut jako jeden z pierwszych wznowił działalność już w lipcu 1945 roku i – co szczególnie ważne – pod dotychczasową nazwą. Nie była to jednak kontynuacja przedwojennej działalności przede wszystkim dlatego, iż nie pracował już na potrzeby wojsk lotniczych. Po krótkim pobycie w murach Politechniki Warszawskiej, w grudniu 1946 roku przeniósł się na Okęcie.

Na techniczny instytut lotniczy o charakterze wojskowym trzeba było jeszcze poczekać kilka lat. Dopiero 28 lipca 1950 roku rozkazem Ministra Obrony Narodowej powołano Grupę Organizacyjno-Przygotowawczą w celu utworzenia Lotniczej Stacji Badawczej.

Zaczęto wycofywać z pułków szturmowych znane jeszcze z wojny samoloty Ił-2 i wyposażać je w nowe maszyny Ił-10 o większych możliwościach taktyczno-technicznych i sile ognia. Eskadry bombowe otrzymały samoloty Tu-2, a następnie odrzutowe Ił-28. Zmiany nastąpiły też w lotnictwie myśliwskim. Pierwsze samoloty odrzutowe Jak-17 i Jak-23 zostały zastąpione nowymi wersjami samolotów odrzutowych MiG-15 i MiG-15bis. Przemysł krajowy podjął się ich produkcji na licencji radzieckiej pod własną nazwą Lim-1 i Lim-2, a w roku 1955 Lim-5 (MiG-17). Jednocześnie w WSK Rzeszów zaczęto produkcję silników turboodrzutowych RD-45F pod oznaczeniem Lis-1.

Lotnicza Stacja Badawcza okazała się zbyt skromna aby oceniać wojskowy sprzęt lotniczy przy odbiorze i w procesie eksploatacji, podobnie jak to robił przedwojenny Instytut Techniczny Lotnictwa. 17 czerwca 1953 roku zostaje utworzony Instytut Naukowo-Badawczy Wojsk Lotniczych w tymczasowo przydzielonym hangarze nr 6 na terenie obecnego Lotniska Warszawa-Babice. Datę tę przyjmuje się oficjalnie jako datę powołania powojennego technicznego wojskowego instytutu lotniczego, chociaż w istocie nie był to nowy instytut wojskowy w Polsce, zwłaszcza że podjął on znaczną część zadań przedwojennego Instytutu Technicznego Lotnictwa, stając się tym samym spadkobiercą i kontynuatorem jego przerwanej wojną działalności. Za kontynuacją a nie nowym rozdziałem dodatkowo świadczy fakt, iż w INBWL znaleźli zatrudnienie pracownicy przedwojennego ITL.

Zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej z 18 marca 1954 roku przyznano INBWL status placówki naukowej. Instytut został przeniesiony do dwóch nowo wybudowanych budynków przy ulicy Księcia Janusza (Koło na Woli). Od kwietnia 1995 roku dysponował własnym poligonem w Ślubowie i jeszcze w tym samym roku przeprowadzone zostały pierwsze próby lotniczych środków bojowych przy użyciu samolotu Tu-2. Rok później Ślubowo zastąpiono poligonem w Muszakach. Obecnie wykorzystywane są poligony w Nadarzycach i Ustce.

Rok 1958 był szczególnie ważny, bowiem jako w pełni ukształtowana jednostka badawcza, na podstawie zarządzenia ministra Obrony Narodowej z dnia 8 września 1958 roku zmianie ulega nazwa na obowiązującą do dziś, tj.: Instytut Techniczny Wojsk Lotniczych. Jednoznacznie wskazuje to wojskową technikę lotniczą jako obszar zainteresowań i prac. Instytut otrzymał wówczas statut, który stanowi postawę jego działalności.

Warto dodać, że od początku istnienia w lotnictwie wojskowym Służby Bezpieczeństwa Latania, czyli od 1958 roku, specjaliści ITWL są stałymi członkami, a zarazem ekspertami Komisji Badania Wypadków Lotniczych. 

Placówka zajmuje się dziś problematyką bezpieczeństwa lotów maszyn wojskowych, badaniami samolotów i śmigłowców oraz sprzętu okołolotniczego, a także szeroko pojętymi pracami naukowymi związanymi z lotnictwem wojskowym. Ma uprawnienia do nadawania tytułu naukowego doktora habilitowanego nauk technicznych w specjalności budowa i eksploatacja maszyn. Ponadto posiada akredytowane laboratoria badawcze, certyfikaty zarządzania jakością, koncesje na obrót oraz wytwarzanie broni i amunicji, a także technologii i wyrobów o przeznaczeniu wojskowym i policyjnym.

Dysponuje nowoczesną i unikalną aparaturą kontrolno-pomiarową, jak również wysoko wyspecjalizowanym personelem. Wkład Instytutu w rozwój lotnictwa polskiego wynika przede wszystkim z prac prowadzonych w zakresie niezawodności i szeroko pojętego bezpieczeństwa lotów. Dorobek obejmuje setki opracowań o charakterze naukowo-badawczym oraz doświadczalno-konstrukcyjnym.

Instytut prowadzi też działalność innowacyjną m.in. w zakresie projektowania i integracji systemów lotniczych, systemów logistycznych, bezzałogowych statków powietrznych, uzbrojenia lotniczego, infrastruktury lotniskowej i drogowej, zamienników paliw, cieczy roboczych i smarów. Za swoją działalność został odznaczony Orderem Sztandaru Pracy II klasy, trzykrotnie medalem Ministra Obrony Narodowej „Za osiągnięcia w służbie wojskowej”, dwukrotnie „Ikarem”, medalem „Zasłużony dla lotnictwa”, „Za zasługi dla wojsk OPK” oraz odznaką „Racjonalizator wojskowy”.

Na podstawie jubileuszowej publikacji „60 lat Instytutu Technicznego Wojsk Lotniczych w służbie polskiego lotnictwa”, Wydawnictwo ITWL Warszawa 2013.

Lotnisko macierzyste

biernatyAirport Biernat

62-023 Gądki
ul. Poznańska 3
info@airport-biernat.pl
tel. +48 609 121 626
rezerwacje +48 697 977 356

Znajdź na mapie »

Fregata J6

Więcej…

© Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe im. Antoniego KOCJANA