p1 042421W zglobalizowanym świecie transport lotniczy staje się powszechnym środkiem przemieszczania. Podróże samolotem przestały być usługą luksusową, ludzie wybierają tę formę już nie tylko w celach biznesowych, ale także turystycznych bądź prywatnych.
Właśnie zwiększenie popularności transportu lotniczego, które spowodowane jest większą dostępnością ekonomiczną jest przyczyną powstania koncepcji Aerotropolis.

Idea ta zrodziła się w 1980 roku podczas podróży profesora Johna D. Kasardy do Bangkoku i Hong Kongu, a pierwszy raz opublikowana została w 2000 roku na łamach czasopisma „Airports of the World”. W 2011 roku profesor Kasarda wraz z Gregiem Lindsayem wydali książkę „Aerotropolis. The way we’ll live next”, w której szczegółowo przedstawiona została koncepcja Aerotropolis oraz wynikające z niej korzyści. 

 Zmienia ona zupełnie sposób postrzegania przestrzeni portu lotniczego. Główną cechą wyróżniającą Aerotropolis od innych lotnisk komunikacyjnych jest to, że jest położone zasadniczo w obrębie miasta lub w centrum strefy przemysłowo-usługowo-handlowej (jak np. w Kuala Lumpur). W przeszłości słowo „lotnisko” rozumiane było jako miejsca gdzie samoloty po prostu lądowały, a jego częścią były pasy startowe, wieże kontroli, terminale i inne obiekty służące pasażerom lub przeładunkowi towarów. To historyczne rozumienie ustępuje dzisiaj miejsca szerszemu pojmowaniu tego terminu. Oprócz podstawowej infrastruktury i usług, to również ekskluzywne butiki i restauracje, centra rozrywki, galerie, kaplice, banki, przedsiębiorstwa znajdujące się w pobliżu i cały system dróg dojazdowych. Wiele lotnisk przez wprowadzanie handlu oraz rozrywki otrzymuje większy procent z dochodów z tych dwóch obszarów niż ze źródeł lotniczych. Te pozalotnicze możliwości zarabiania stały się kluczowe dla rozwoju portów lotniczych na całym świecie, ale również przeobrażają je w miejsca rozrywki, wypoczynku czy spotkań biznesowych. Stają się one często docelowym miejscem podróży. To sprawia, że wrastają w tkankę miejską i przekształcają się w miasta-lotniska. 

p1 042422Aerotropolis dąży do polepszenia konkurencyjności miasta, jakości życia oraz tworzy nowe miejsca pracy. Według Kasardy w procesie projektowania powinno się brać pod uwagę dziesięć podstawowych cech, które pozwolą na stworzenie zrównoważonego i przyjaznego mieszkańcom miasta-lotniska mianowicie dedykowane drogi ekspresowe (aerolanes) oraz pociągi ekspresowe (aerotrains), efektywnie łączące lotnisko z miejscami o największej koncentracji biznesu i strefą mieszkaniową, specjalne pasy przeznaczone tylko dla ciężarówek, znajdujące się wzdłuż dróg ekspresowych prowadzących na lotnisko, ukierunkowanie na minimalizację kosztów i czasu komunikacji między głównymi węzłami, zamiast na redukcję odległości między nimi, ulokowanie firm w pobliżu lotniska w zależności od tego jak często z niego korzystają. Te, które korzystają najczęściej powinny znajdować się najbliżej lotniska.

Następnie działalność wytwórcza i usługowa lotniska (produkcja, magazynowanie, transport samochodowy) powinna być oddzielona przestrzennie od miejsc pracy pracowników umysłowych, usług oraz miejsc przepływu pasażerów na lotnisko, a strefy mieszkaniowe ulokowane poza strefą wysokiej intensywności ścieżki lotu. Budynki w okolicy lotniska, chodniki, pasy ruchu, krajobraz i przestrzeń publiczna przewidziane zgodnie z przyjętymi standardami. Mała architektura i sztuka publiczna zaprojektowana dla uczynienia Aerotropolis miejscem przyjemnym. Strefy mieszkalno-usługowe, przeznaczone dla pracowników lotniska, zaprojektowane tak, aby zapewniały łatwy dostęp do lokalnych usług i dawały poczucie sąsiedztwa. Rozwój Aerotropolis powinien opierać się na zasadzie zrównoważonego rozwoju.

W 2012 roku z lotnisk zakwalifikowanych przez Johna Kasardę jako działające Aerotropolis dziewięć znajduje się w Ameryce Północnej, siedem w Azji, pięć w Europie oraz jedno w Ameryce Południowej. W ciągu najbliższego dziesięciolecia zakłada się powstanie kolejnych trzydziestu. 

helsinki5Jedynym z większych pasażerskich węzłów lotniczych na świecie oraz działającym Aerotropolis jest Dallas/Fort Worth International Airport. Lotnisko zostało ukończone i otwarte w 1974 roku. Zajmuje 7315 hektarów, na jego terenie znajduje się 5 półokrągłych terminali, 174 bramki oraz 40 tys. miejsc parkingowych. Wszystkie terminale są połączone przy pomocy szybkiej kolejki. Na terenie DFW znajduje się International Commerce Park, kilkanaście magazynów prywatnych przedsiębiorstw oraz ich centra dystrybucji, dwa pola golfowe oraz dwa 5-gwiazdkowe hotele – Grand Hyatt DFW oraz Hyatt Regency DFW. Na terenie DFW znajdują się hangary dla samolotów American Airlines oraz centra przeładunkowe takich firm jak UPS czy FedEx. Plan zagospodarowania przestrzennego zakłada nie tylko rozwój samego lotniska, ale również miast wchodzących w skład aerotropolii, to jest Dallas, Fort Worth, Grapevine, Coppell, Euless i Irving. Wspólny wysiłek i integracja wszystkich tych miast powoduje, że lotnisko rozwija się w sposób zrównoważony i komplementarny. 

Kolejnym ważnym Aerotropolis na mapie świata jest Kuala Lumpur International Airport (KLIA), jeden z głównych ośrodków lotniczych w Azji. Położone jest w południowej części Półwyspu Malajskiego, około 50 km od stolicy Malezji, pomiędzy czterema głównymi miastami kraju – Kuala Lumpur, Shah Alam, Seremban i Malakka. Zajmuje teren o powierzchni 10 tys. hektarów. Na samym lotnisku zatrudnionych jest 2513 osób, natomiast w regionie generuje około 22 tysięcy miejsc pracy. KLIA już dziś jest celem podróży dla wielu osób, miejscem międzynarodowych spotkań, centrum biznesu i rozrywki. W odległości około 10 kilometrów od lotniska znajduje się tor Formuły 1, gdzie co roku w marcu organizowane jest Grand Prix Malezji. Ponadto, w odległości około 20 km planowana jest budowa parku naukowo-technologicznego. Lotnisko składa się z trzech terminali – Main Terminal, Satellite Terminal oraz Low Cost Carrier Terminal. Budynek główny został zaprojektowany przy użyciu metody „lotnisko w lesie, las na lotnisku”, która oznacza stworzenie obszarów zieleni wewnątrz oraz dookoła terminalu! W budynku Satellite, połączonym z głównym terminalem za pomocą kolejki, znajduje się Airside Hotel Transit, który posiada osiemdziesiąt pokoi przeznaczonych dla pasażerów. Pasy startowe oraz terminale zajmują powierzchnie 2429 hektarów, natomiast 6477 hektarów zostało przeznaczone pod zabudowę komercyjną, tereny rekreacyjne i obszary zieleni oraz dziesięciokilometrową niezamieszkałą strefę buforową.

p1 040440Europejskim przykładem Aerotropolis jest port w Helsinkach. Znajduje się pół godziny drogi od ścisłego centrum miasta. Helsinki Airport International został wybudowany jako główny motor rozwoju gospodarczego Finlandii. Jest swoistym centrum kultury, nauki i gospodarki. Tutaj swoje centrum transportowe ulokowały największe fińskie linie lotnicze, Finair. Strategicznym elementem dla rozwoju fińskiego miasta-lotniska jest „Aviapolis”, miasto rozrastające się wokół lotniska zajmujące teren o powierzchni czterdziestu dwóch kilometrów kwadratowych. Na HA ostrożnie zaplanowane zostało rozmieszczenie terminali i przestrzeni wokół, aby zapewnić pasażerom odpowiednią atmosferę i możliwość szybkiego przemieszczania się po lotnisku. W grudniu 2009 roku lotnisko zainwestowało 150 milionów euro na powiększenie terminalu długodystansowego, wyposażając go w obiekty takie jak luksusowe spa czy salon odnowy biologicznej. Na jego terenie znajdują się też liczne wystawy, muzeum lotnictwa oraz restauracje zapewniające rozrywkę oczekującym pasażerom. Na stronie internetowej portu został przedstawiony program zagospodarowania wolnego czasu w trakcie oczekiwania na następny lot. 

Polityczne i kulturowe podejście do środowiska naturalnego oraz pełna zieleni przestrzeń publiczna zapewnia stabilny i zrównoważony rozwój ludziom i firmom. Najbardziej widać to w dynamicznie rozwijającym się mieście Vantaa, daje ono zatrudnienie około 30 tysiącom pracowników i generuje co roku około 70% nowych miejsc pracy. Może też pochwalić się dużą koncentracją hoteli i ogromnym zapleczem konferencyjnym. W marcu 2010 roku zostało otwarte Rantasipi Congress Center – centrum kongresowe, które może pomieścić około 1400 osób. Zajmujące powierzchnię 87 tysięcy metrów kwadratowych centrum rozrywki Flamingo Entertaimnet Center znajduje się obok centrum handlowego Jumbo, w swojej ofercie ma hotel, centrum odnowy biologiczne, spa, klub nocny oraz tor do gry w kręgle. Helsinki Airport oraz Aviapolis są dobrze skomunikowane poprzez autostradę E18, będącą drogą tranzytową łączącą kraje skandynawskie z Rosją. Bezpośrednie połączenie z lotniskiem ma również port morski w Vuosaari. W 2014 roku powstać ma nowe połączenie kolejowe Rail Ring Line, łączące Helsinki Airport International z centrum miasta oraz regionem.

Duże lotniska stały się kluczowymi węzłami w globalnej produkcji i systemach korporacyjnych, oferując im szybkość, sprawność i łączność. Są one również potężnymi silnikami lokalnego rozwoju gospodarczego. Podstawową korzyścią z powstania Aerotropolis w regionie jest tworzenie nowych miejsc pracy, których przyrost jest siedem razy szybszy niż w centrach innych miast. Lotnisko DFW ma czterysta tysięcy miejsc pracy znajdujących się w promieniu pięciu mil od terminali, O’Hare pół miliona, a Dulles dwieście tysięcy. W dwudziestu czterech aerotropoliach mieszczą się siedziby jednej piątej przedsiębiorstw z branży IT, finansowej, konsultingowej, naukowej i technicznej. 

helsinki4Główną przeszkodą dla budowy takiego obiektu w obecnej chwili jest kryzys ekonomiczny. Aby stworzyć zrównoważoną aerotropolię potrzebne są duże nakłady finansowe. Nie można pominąć również faktu, że transport lotniczy emituje największą ilość CO2 do atmosfery, więcej niż jakikolwiek inny środek transportu. Istnieje konflikt pomiędzy próbą ograniczenia emisji CO2 i potrzebami przemieszczania się po świecie. 

Wizja Aerotropolis może wydawać się nieco utopijna, ale jak pokazują wyżej opisane lotniska, nie jest niemożliwa. Odpowiednio zrealizowana może okazać się ratunkiem dla państw w dobie kryzysu. Należy jednak pamiętać, że nie każde duże, bogate miasto jest odpowiednie. Mogą nimi być te, które są ważnymi węzłami transportowymi. W USA są to między innymi Memphis i Lousville. W Europie Amsterdam, Paryż i Sztokholm. Każde z nich zbudowane jest dzięki dużym, nowoczesnym przedsiębiorstwom. Aerotropolis nie tworzy się naturalnie i samoistnie z istniejącej tkanki miejskiej, jest to twór sztuczny, który musi zostać zaprojektowany i zrealizowany. W Polsce miastami, które mają szansę przekształcić się w Aerotropolis są Warszawa, Poznań, Wrocław, Kraków i Trójmiasto, jednak aby to się stało wymagana jest odpowiednia współpraca władz miasta oraz lotniska, a także dobry klimat społeczny i ekonomiczny.

fot. Dallas/Fort Worth International Airport,
Finavia Corporation, Wikipedia

Artykuł na bazie pracy magisterskiej powstałej pod kierownictwem prof. Waldemara Ratajczaka na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Lotnisko macierzyste

biernatyAirport Biernat

62-023 Gądki
ul. Poznańska 3
info@airport-biernat.pl
tel. +48 609 121 626
rezerwacje +48 697 977 356

Znajdź na mapie »

Fregata J6

Więcej…

© Polskie Stowarzyszenie Motoszybowcowe im. Antoniego KOCJANA